Wat bezielt die mensen?

Wat bezielt die mensen, is de titel van een boekwerkje dat Frans heeft gemaakt ter ere van de opening van Museum Het schildersvak in Boekelo.

In dit boekje was een A-4tje gewijd aan ieder bestuurslid of oud bestuurslid van de stichting. Van elk bestuurslid waren de beweegreden opgetekend, waarom hij of zij zich had ingezet voor de totstandkoming van het Museum. Een verrassend eerbetoon van Frans aan “zijn” vakbroeders. Verrassend, omdat de bezieling, misschien wel het beste omschreven kan worden als het “Frans van den Dobbelsteen-effect”. Want Frans had een gave:
Hij verstond de kunst om mensen te interesseren voor vakmanschap. Het maakte niet uit of dit een tekening, een techniek, een productiewijze of een product was. Frans kon je duidelijk maken dat het uniek was en met vakmanschap bereid. Hij genoot van kundige, ervaren vakgenoten en was er zelf ook één.

En alles was uniek en al was het doorsnee, dan maakte Frans er een kunststukje van; of het gaat om een kiezelsteen, een kistje, een klomp, wat hout dat bij het grof vuil stond, een oude deur of een stuk karton, alles werd in de verf gezet en voorzien van een versiering, een imitatie, een wapenschild of een limerick waarin het vakmanschap werd opgehemeld of op de hak werd genomen. Vaak met humor, altijd met humor en als hij serieus dreigde te worden, dan had je het gevoel dat hij je in de maling nam en was je op je hoede.
Hij was dan ook een kunstenaar in het je aan het denken zetten. Bewust gestuurde vragen en opmerkingen, die, als je dreigde te ontsporen, door Frans aangevuld werden zodat het er dik bovenop lag dat het niet waar kon zijn. Ieder leermoment kreeg zo een kapstok, waardoor je het bijna niet vergeten kon.

Toen Frans mij op zijn ziekbed een week of vier geleden vroeg of ik bij de crematieplechtigheid iets wilde zeggen hoefde ik er eigenlijk niet eens over na te denken om bevestigend te antwoorden. Vanzelfsprekend.

Frans heeft veel voor de bedrijfstak gedaan, veelal belangeloos, omdat hij vond dat de bedrijfstak ondergewaardeerd werd. En dat terwijl er zoveel moois en zoveel vakmanschap aanwezig was. Frans verzamelde een groep mensen om zich heen die net als hij bezorgd waren over de ontwikkelingen in de bedrijfstak, het verdwijnen van het vakmanschap in het schildersambacht, en richtte daarmee “Het Schildersmuseum” op, dat later werd omgedoopt in Museum Het Schildersvak.

Ook na zijn pensionering was hij gepassioneerd bezig met overdracht van kennis en ervaringen en was hij betrokken bij het maken van examenvragen, met lobbywerk voor het onderwijs, het maken van lesbrieven voor scholen voor een museum bezoek, etc.
Het leren kijken, bestuderen, beleven en creëren waren zijn stokpaardjes.

Andere stokpaardjes waren zijn vrouw, kinderen, kleinkinderen en broers en zussen. Een eigen familiewapen prijkt naast de voordeur en als je binnenkomt hangen en staan overal foto’s. De genealogie van de familie staat in dikke dossiers in de kast en een stamboom en familiemomenten zijn creatief vormgegeven. Frans was altijd bezig en zelfs de vakanties, in ieder geval het tijdstip waarop gepland stond om te vertrekken, waren met enige regelmaat ondergeschikt aan zaken die af moesten.

De kunstenaar en vakman Frans was naast creatief ook praktisch. Hij lost problemen op zijn eigen wijze op en ging door waar anderen ophielden. Mooie voorbeelden vind je bij hun thuis; eerst gordijnen kopen en dan de kleur van de kast aanpassen en de terrastegels waar mos en alg aanslag wordt bestreden met verf en vervolgens gedecoreerd met de namen van de kleinkinderen, zodat ze er altijd zijn.

Frans wist te boeien en te enthousiasmeren. De gedrevenheid die hij daarbij ten toon spreidde werkte aanstekelijk en wel zo dat je het gevoel kreeg dat je niet achter kon blijven.

Een aantal van zijn leerlingen heb ik mogen ontmoeten en vaak hoorde ik “ik heb veel aan hem te danken” of  “zonder Frans had ik dit niet bereikt”. Zijn leerlingen waren dan ook stuk voor stuk trots op het feit dat ze uit de stal van Frans van den Dobbelsteen kwamen.

Zonder Frans was het Museum er waarschijnlijk ook nooit geweest en waren vele collectiestukken niet bewaard gebleven. Collectiestukken welke samen een prachtig beeld geven van de geschiedenis van het schildersambacht, de verf-, glas- en behangindustrie, de decoratie- en imitatietechnieken, gereedschappen en de opkomst van de industriële verfverwerking. Een collectie met veel kennis en ervaring.

Zijn wens, zijn droom, zijn streven, zijn roep om het mooie schildersambacht te behouden voor de toekomstige generaties wordt gedragen door een weer groeiende groep vakgenoten.

De roep om vakmanschap wordt steeds luider. Wellicht dat dit klimaat ertoe bijdraagt dat een Museum weer tot de mogelijkheden gaat behoren en dat we de wens van Frans alsnog kunnen realiseren.

Wij zullen de humor, inspiratie, creativiteit en bezieling van Frans hierbij zeker missen. We zullen zijn verhalen nog vaak herinneren en zijn anekdotes doorvertellen.

Ik ben er trots op dat ik met hem mocht samenwerken, van hem mocht leren en zijn bezieling mocht ervaren.

Frans bedankt.